Menu

Właśnie rozpoczęliśmy – ponad 400 pielęgniarek i położnych spotkało się w warszawskim Airport Hotel Okęcie, by wysłuchać wykładów ekspertów, dotyczących praktycznych i prawnych aspektów szczepień ochronnych. Odpowiemy na wiele pytań, m.in. jakie jest zainteresowanie polskich rodziców tematem szczepień ochronnych, jaka jest ich świadomość odnośnie możliwości wykorzystania szczepionek zalecanych w profilaktyce chorób zakaźnych, co wpływa na decyzję o wykonaniu szczepień, jakie są procedury związane z transportem i przechowywaniem, a także jaka jest/powinna być rola pielęgniarki/położnej w promowaniu szczepień.

Organizatorem Kongresu jest Naczelna Izba Pielęgniarek i Położnych. Główny sponsor to firma GSK.


Spada liczba zaszczepionych – kto zawinił? Program szczepień ochronnych w krajach Unii Europejskiej – mówi dr hab. n. med. Jarosław Pinkas, Główny Inspektor Sanitarny, specjalista w zakresie chirurgii ogólnej, medycyny rodzinnej i zdrowia publicznego, konsultant krajowy w dziedzinie zdrowia publicznego, nasz pierwszy wykładowca.

Podkreślił niezwykłe znaczenie szczepienia na grypę, wskazując, że zachorowania dzieci i młodzieży do lat 14 stanowią od 25% do 55% ogółu zachorowań na grypę. Największa zapadalność obserwowana jest wśród dzieci, szczególnie najmłodszych – w wieku do 5 lat, jest ona nawet pięciokrotnie wyższa niż w całej populacji.

Najniższą zapadalność notuje się zawsze wśród osób najstarszych, w wieku powyżej 64 lat. Najczęściej szczepione były osoby w grupie wieku powyżej 65 lat. Natomiast w grupie dzieci w wieku 0-4 lata oraz dzieci i młodzieży w wieku 5-14 lat, w których występuje najwyższa zapadalność na grypę, szczepienia objęły zaledwie – odpowiednio – 10 138 (0,54%) oraz 36 559 osób (0,93%).

Czy wiecie Państwo, że…

  • Bardzo niska jest wyszczepialność wśród dorosłych. Brak nawyku realizacji szczepień przypominających. Przeciw grypie w Polsce szczepi się tylko 4% populacji, wśród osób 65+ niecałe 14%, a według zaleceń WHO współczynnik wszczepialności powinien oscylować w tej grupie w granicach 75%.
  • Rośnie liczba odmów szczepień. W Polsce tylko w 2018 r. odnotowano ponad
    40 tysięcy odmów realizacji szczepień. WHO uznało niechęć do szczepień jako jedno
    z 10-ciu największych zagrożeń zdrowia publicznego w 2019 r.
    (za: WHO, 10 Facts on Immunisation. http://www.who.int/features/factfiles/immunization/en/, 21.09.2018)
  • Problemem są braki kadrowe i nadmierne obciążenie systemu opieki zdrowotnej, zwłaszcza w sezonie infekcyjnym i bardzo ograniczony czas na rozmowę z pacjentem na temat profilaktyki zdrowotnej i jej roli.
  • Rośnie liczba osób chorujących i hospitalizowanych z powodu grypy i podejrzeń zachorowań na grypę.
  • Odnotowano 7% wzrost zaufania ogólnie do szczepień – badania CBOS 2019 r.

SZCZEPIENIA PRZECIWKO GRYPIE – zalecenia o najwyższym priorytecie:

  • pacjenci z chorobą nowotworową
  • pacjenci kardiologiczni
  • kobiety w ciąży
  • pracownicy ochrony zdrowia

Według wytycznych Światowej Organizacji Zdrowia oraz obowiązującego Programu Szczepień Ochronnych w Polsce, szczepienie przeciwko grypie u osób z grup ryzyka jest zalecane do wykonania w każdym momencie sezonu epidemicznego.

SZCZEPIENIE TO REALNA KORZYŚĆ DLA PACJENTÓW Z GRUP WYSOKIEGO RYZYKA

  • ↓ 84%  redukcja częstości objawów grypopodobnych u dzieci
  • ↓ 68%  redukcja ryzyka zgonu w przypadku seniorów
  • ↓ 87% redukcji hospitalizacji z powodu ostrych chorób oddechowych lub chorób układu krążenia
  • ↓ 49%  redukcja ryzyka nagłego zatrzymania krążenia
  • ↓ 67%  redukcja ryzyka kolejnego zawału serca
  • ↓ 54%  redukcja ryzyka udaru mózgu
  • ↓ 84% redukcja ryzyka ostrej choroby układu oddechowego u pacjentów z POChP
  • 88% szczepionych kobiet uzyskuje poszczepienny poziom przeciwciał uznawany za ochronny
  • coroczne szczepienie przeciw grypie wzmacnia układ odpornościowy

Źródło: www.opzg.pl


Fakty (i mity) na temat szczepień ochronnych – Dr n. med. Paweł Grzesiowski

pediatra, ekspert w dziedzinie zakażeń i antybiotykoterapii. Wykładowca w Zakładzie Organizacji Opieki Zdrowotnej i Orzecznictwa Lekarskiego Szkoły Zdrowia Publicznego CMKP, kierownik Poradni Konsultacyjnej Szczepień w Centrum Medycznym Żelazna oraz w Centrum Medycyny Zapobiegawczej i Rehabilitacji w Warszawie. Konsultant szpitali w zakresie kontroli zakażeń szpitalnych, antybiotykoterapii i akredytacji. Prezes Fundacji Instytut Profilak tyki Zakażeń, Przewodniczący Stowarzyszenia Higieny Lecznictwa.

Dr Grzesiowski wskazał, że postawy antynaukowe i antyszczepionkowe stanowią poważne zagrożenie zdrowia publicznego. Władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, a w demokratycznym państwie prawa konstytucyjne – wolności i prawa jednostki mogą być ograniczane w drodze ustawy, m.in. gdy jest to niezbędnie dla ochrony zdrowia.

W różnych częściach Europy i świata pojawiają się zagrożenia epidemiczne, które szybko mogą się rozprzestrzeniać np. grypa, rotawirusy, norowirusy, RSV, wirusowe zapalenie wątroby typu A/C, zakażenia HIV/AIDS, bakterie otoczkowe (pneumokoki, meningokoki), gruźlica, w tym lekooporna, choroby odzwierzęce (odkleszczowe – borelioza, KZM, erlichioza, babesioza).

Szczepienia są najskuteczniejszą interwencją w zdrowiu publicznym, najczęściej szczepimy w okresie rozwojowym, ale poszerza się także katalog szczepień dla dorosłych, w tym kobiet w ciąży, pracowników ochrony zdrowia, wychowawców, seniorów.

Rolą personelu medycznego jest odbudowa zaufania do szczepień, reagowanie na wątpliwości rodziców, odpowiedzi na pytania, w uzasadnionych przypadkach realizacja indywidualnych programów szczepień.

Personel medyczny musi być źródłem wiedzy, bo profesjonalizm to podstawa budowania zaufania pacjentów, które jest tak potrzebne w dziedzinie szczepień ochronnych.


Podstawy prawne realizacji szczepień ochronnych, dokumentacja medyczna i zakres jej przetwarzania – mec. Katarzyna Gajewska, radca prawny wskazała zasady prowadzenia oraz przetwarzania dokumentacji medycznej, w tym dotyczącej informacji o wykonanych szczepieniach. Szeroko omówiła prawne skutki nie stosowania się do obowiązku wykonania szczepień oraz prawa pacjenta związane z realizacja szczepień ochronnych.

Obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu ma silne oparcie w przepisach Konstytucji RP, a przede wszystkim art. 31 ust. 3, który stanowi, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Związek pomiędzy szczepieniami ochronnymi, a ochroną zdrowia społeczeństwa jest oczywisty, przede wszystkim chronione powinny być inne osoby narażone w ten sposób na rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2016 r., VII SA/Wa 2539/15).

Nie jest zatem tak, że to pacjent może w sposób swobodny decydować o tym, czy poddać siebie bądź swoje dziecko szczepieniu obowiązkowemu. Prawo do podejmowania takiej decyzji ma wyłącznie lekarz przeprowadzający badanie kwalifikujące w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Po przeprowadzeniu badania kwalifikującego lekarz, który je wykonał, wydaje pacjentowi zaświadczenie. W zaświadczeniu tym musi zostać wskazana data i godzina przeprowadzenia badania, ponieważ obowiązkowe szczepienie ochronne nie może zostać wykonane, jeśli od wspomnianego badania upłynie więcej niż 24 godziny. Wszystko to ma na celu zagwarantowanie pacjentowi jak najpełniejszej ochrony, tak aby szczepienia były podawane osobom, których kondycja zdrowotna to umożliwia.

Czy w takim wypadku pacjent, korzystając z przysługujących mu praw, może odmówić poddania się badaniom kwalifikacyjnym i w ten sposób uniknąć szczepienia? Sądy wypowiadają się zgodnie, wskazując na to, że uprawnienie takie pacjentowi nie przysługuje. Odmowa poddania się badaniom poprzedzającym aplikację ochronnego szczepienia obowiązkowego jest równoznaczna z odmową poddania się samemu szczepieniu (z uwagi na to, że nie może ono zostać podane bez uprzedniego badania kwalifikującego). Czy takie same zasady obowiązują w przypadku dzieci? Czy rodzic może odmówić podania dziecku obowiązkowego szczepienia ochronnego?

O realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do ich podania u dziecka decyduje każdorazowo lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem, a nie rodzic, który ze względu na swoje przekonania sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych w okresach uzasadnionych medycznie i epidemiologicznie (wyrok WSA z dnia 19 października 2016 r., VII SA/Wa 2541).


Kwalifikacja pacjenta do szczepienia oraz NOP, czyli niepożądany odczyn poszczepienny w praktyce – Lek. Sławomir Ogórek

Pediatra i specjalista medycyny rodzinnej, pracuje jako lekarz Poradni Medycyny Rodzinnej przy Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie. Asystent w katedrze zdrowia publicznego i epidemiologii Wydziału Nauk o Zdrowiu Collegium Medicum Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. Wizytator Ośrodka Akredytacyjnego CMJ w Krakowie.

Główne tezy wystąpienia:

  • poziom wyszczepialności dzieci objętych opieką w praktyce Poradni Medycyny Rodzinnej
  • zasady współpracy z rodzicami w zakresie szczepień obowiązkowych i zalecanych wypracowane w praktyce,
  • zasady kwalifikacji do szczepień,
  • rodzaje NOP-ów.

„Źródła wiedzy na temat szczepień ochronnych” – dr n.med. Krystyna Piskorz-Ogórek

Konsultant Krajowy w Dziedzinie Pielęgniarstwa Pediatrycznego, adiunkt w Katedrze Pielęgniarstwa Wydziału Nauk o Zdrowiu Collegium Medicum Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, dyrektor Wojewódzkiego Specjalistycznego Szpitala Dziecięcego w Olsztynie. Wizytator Ośrodka Akredytacyjnego CMJ w Krakowie. Autorka licznych publikacji w dziedzinie nauk o zdrowiu z zakresu zdrowia publicznego dzieci i młodzieży oraz pielęgniarstwa. Współautor podręczników dla studentów oraz pielęgniarek pediatrycznych tj. „Pediatria i pielęgniarstwo pediatryczne” (Help-Med. 2014), „Wybrane programy edukacji zdrowotnej w pediatrii” (Verlag Dashofer 2010).

Główne tezy wystąpienia:

  • oczekiwania rodziców dotyczące komunikacji z lekarzem, pielęgniarką POZ.
  • źródła wiedzy rodziców na temat szczepień i ich samoocena poziomu wiedzy na podstawie badań, m.in. prowadzonych pod kierunkiem autora.

„Dlaczego choroby wracają? Analiza sytuacji epidemiologicznej chorób zakaźnych, którym można zapobiegać poprzez  szczepienia” – mgr Anna Pawłowska, kierownik Oddziału Epidemiologii Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Poznaniu przedstawiła sytuację epidemiologiczną wybranych chorób zakaźnych (odra, krztusiec, gruźlica, poliomyelitis), omówiła przyczyny wzrostu liczby uchylających się od szczepień ochronnych, NOP-ów oraz wpływ programów szczepień na sytuację epidemiologiczną chorób.

SYTUACJA CHORÓB ZAKAŹNYCH W KONTEKŚCIE GLOBALNYM


„Szczepienia zalecane, czyli mniej ważne? Co zmieniły?” to temat omówiony przez mgr pielęgniarstwa Violettę Nowak, specjalistkę w dziedzinie pielęgniarstwa pediatrycznego, członka Polskiego Stowarzyszenia Pielęgniarek Pediatrycznych.

Szczepienia zalecane, do których należą: ospa wietrzna, kleszczowe zapalenie mózgu, grypa, wirusowe zapalenie wątroby typu A, zakażenia rotawirusowe, zakażenia meningokokowe, HCV, uzupełniają szczepienia obowiązkowe, zapewniając szerszą ochronę społeczeństwa przed chorobami zakaźnymi oraz powikłaniami tych chorób, a nawet śmiercią. Szczepienia są obecnie najskuteczniejszą strategią zapobiegania chorobom, charakteryzują się wysoką skutecznością i bezpieczeństwem.

Dzięki sczepieniom wyeliminowano wiele chorób, ale wirusy i bakterie, które je wywołują nadal istnieją, dlatego warto szczepić!


Postawa wobec szczepień – co na to psychologia” – Maja Kochanowska, absolwentka Psychologii w ramach Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Matematyczno-Przyrodniczych na Uniwersytecie Warszawskim. Prowadzi bloga o psychologii neuroskoki.pl. Dziś wskazała nam aspekty,, które decydują o naszych postawach wobec szczepień. Błąd konfirmacji i potrzeba domknięcia poznawczego sprawiają, że niechętnie zmieniamy swoje zdanie i często odrzucamy argumenty osób o poglądach o sprzecznych z naszymi.

Występująca u niektórych osób szczególna podatność na teorie spiskowe wzbudza ich nieufność wobec szczepień. Z powodu heurystyki dostępności ryzyko związane ze szczepieniami może wydawać się wyższe, niż wynika to z danych statystycznych.