Zaznacz stronę

Jeszcze świeżo mamy w pamięci niezwykłą uroczystość – beatyfikację Hanny Chrzanowskiej. Tymczasem minęły już 3 lata, gdy została ogłoszona błogosławioną 28 kwietnia 2018 roku w Sanktuarium Miłosierdzia Bożego w Łagiewnikach.

 W 1998 roku rozpoczął się proces beatyfikacyjny Hanny Chrzanowskiej. 1 października 2015 roku Stolica Apostolska ogłosiła dekret o heroiczności jej cnót. Po zbadaniu okoliczności cudu za jej wstawiennictwem – uzdrowienia mieszkańca Krakowa z tętniaka mózgu i jego nawrócenia – papież Franciszek zatwierdził dekret beatyfikacyjny Służebnicy Bożej Hanny Chrzanowskiej. Została ogłoszona błogosławioną w sobotę 28 kwietnia 2018 roku.

 Hanna Chrzanowska (1902–1973)

Urodziła się 7 października 1902 roku w Warszawie jako córka Wandy ze Szlenkierów i Ignacego Chrzanowskiego. Matka pochodziła z zamożnej rodziny znanych przemysłowców (jej starsza siostra Zofia, nestorka naszego zawodu, to m.in. fundatorka oraz kuratorka dziecięcego szpitala w Warszawie, dyrektorka Warszawskiej Szkoły Pielęgniarstwa). Ojciec, polonista, wywodził się z rodziny ziemiańskiej, osiadłej na Podlasiu. Hanna miała starszego o dwa lata brata Bogdana. Dzieciństwo spędziła w Wiązownie, podwarszawskiej miejscowości letniskowej. Kształciła się wówczas w domu pod okiem prywatnych nauczycielek. W 1910 roku ojciec Ignacy otrzymał nominację na stanowisko profesora literatury polskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego i cała rodzina przeniosła się do Krakowa.

W roku 1917 Hanna zaczęła uczęszczać do prywatnego gimnazjum Sióstr Urszulanek. Trzy lata później zdała egzamin dojrzałości i zapisała na wydział filozoficzny UJ. Zmieniła jednak kierunek i wybrała studia polonistyczne. Po trzech semestrach doszła do wniosku, że i one nie spełniają jej oczekiwań. W swoim pamiętniku, pisanym po latach, wspomina tamten czas: „Nadszedł rok 1920 – rok naszej matury i wojny, która już całkowicie zadecydowała o mojej przyszłości. W jesieni zaczęłyśmy z przyjaciółką Zosią charytatywną pracę. Polegała ona na tym, że zbierałyśmy dla potrzebujących po domach, co się tylko dało. Potem była praca w budce na stacji, gdzie poiłyśmy herbatą żołnierzy i cywili. Zjawił się wtedy w Krakowie Amerykański Krzyż i zapisałyśmy się na krótkie kursy pielęgniarskie. Ja trafiłam do sekcji prowadzonej przez Polkę – Amerykankę miss Stellę Tylską. Przede wszystkim uczono nas zabiegów. Wbito mi wtedy do głowy, że odleżyna to hańba dla pielęgniarki. Zapoznano także z tajnikami toalety porannej, wieczornej, kąpieli w łóżku. Niektóre zabiegi wykonywałam potem w domu mojej matce, jak zawsze cierpliwej wobec moich pomysłów”.

Kiedy zatem Hanna uzyskała informację o otwarciu w Warszawie Szkoły Pielęgniarskiej, kolejny raz zdecydowała się na zmianę kierunku studiów. W 1924 roku otrzymała zaświadczenie o ukończeniu nauki, a w 1926 roku zdała egzamin państwowy i otrzymała prawo wykonywania praktyki pielęgniarskiej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej oraz używania tytułu pielęgniarki dyplomowanej.

W 1925 roku wyjechała do Paryża na stypendium z Fundacji Rockefellera i tam odbyła prawie roczną praktykę z nastawieniem na pielęgniarstwo społeczne. Po powrocie zgłosiła się do pracy w Uniwersyteckiej Szkole Pielęgniarek i Opiekunek Zdrowia. Dyrektorka Szkoły Maria Epstein była osobą głęboko religijną (po rezygnacji ze stanowiska wstąpiła do zakonu sióstr Dominikanek), kładła nacisk na kształtowanie uczennic w duchu religii chrześcijańskiej. W budynku szkolnym znajdowała się kaplica, gdzie codziennie odprawiana była msza św. Dla studentek prowadzone były rekolekcje i pogadanki o treści religijnej, a częstym ich gościem był ówczesny biskup krakowski Adam Stefan Sapieha.

Hanna Chrzanowska pracowała w szkole krakowskiej jako instruktorka i wykładała pielęgniarstwo zdrowia publicznego, prowadziła instruktaż dla Poradni Towarzystwa Walki z Gruźlicą (1926–1929). W 1926 roku, na kolejnym stypendium w Belgii, zapoznała się z pracą higienistek szkolnych. Po powrocie prowadziła zajęcia ze studentkami. Alina Rumun wspomina, że „obdarzona talentem pedagogicznym była Chrzanowska ogromnie lubiana przez swoje uczennice”.

W 1929 roku przerwała pracę instruktorki z powodu choroby i wyjechała do sanatoriów w Zakopanem oraz szwajcarskim Davos. Zajmowała się pracą dziennikarską, prowadząc redakcję miesięcznika „Pielęgniarka Polska” (w latach 1931–1939) jako redaktorka naczelna. Twórczość publicystyczna nie ograniczała się jedynie do pisania tekstów i artykułów fachowych, ale pisała również wiersze, powieści, które przedstawiają przełom religijny bohaterek. Było to wyraźne odzwierciedlenie zmian światopoglądowych samej Hanny. Pod wpływem przyjaciół, m.in. Marii Starowieyskiej oraz własnych doświadczeń i przemyśleń dokonał się w niej zwrot ku Bogu i religii katolickiej.

***

Do 1939 roku Chrzanowska przebywała na przemian w Krakowie i w Warszawie. Początek drugiej wojny odcisnął tragiczne piętno na rodzinie Hanny. W obronie Warszawy zginął jej brat stryjeczny Andrzej Chrzanowski. W październiku 1939 roku, pozbawiona odpowiedniej opieki, umarła jej ciotka Zofia Szlenkierówna. Jedyny brat, zmobilizowany na początku wojny i wysłany na front wschodni, już z niej nie wrócił. Nie wiadomo kiedy do matki i siostry dotarła wiadomość, że został bestialsko zamordowany na rozkaz NKWD w Katyniu. W listopadzie, w ramach Sonderaktion Krakau (od red. niemiecka akcja pacyfikacyjna skierowana przeciwko środowisku polskich uczonych, przeprowadzona 6 listopada 1939 roku w Krakowie) zostali aresztowani profesorowie UJ. Wśród nich był ojciec Ignacy Chrzanowski – wywieziony do obozu w Sachsenhausen zmarł w styczniu 1940 roku.

Z końcem 1939 roku Niemcy wyrzucili Chrzanowskich z mieszkania i Hanna zamieszkała z matką u znajomych na ul. Radziwiłłowskiej. Te tragiczne przejścia osobiste jej nie załamały. Od początku włączała się w akcje niesienia pomocy najbardziej potrzebującym – zgłosiła się do pracy w Polskim Komitecie Opiekuńczym (pomagał wysiedlonym i uchodźcom). Swoją opieką obejmowała również matki oraz dzieci, szczególnie te osierocone, więźniów oraz ukrywających się Żydów. Działała także w podziemiu, w strukturach Armii Krajowej.

***

Po wojnie zgłosiła się do Szkoły Uniwersyteckiej, gdzie została instruktorką i wicedyrektorką. Objęła kierownictwo działu pielęgniarstwa społecznego, przygotowując uczennice do opieki nad chorymi przewlekle w ich domach. W 1946 roku Hanna wyjechała na stypendium fundacji UNRRA z grupą pielęgniarek do Stanów Zjednoczonych. W swoim pamiętniku zanotowała: „Poza ogólnym pogłębieniem wiedzy wyniosłam stamtąd utwierdzający mnie w przyszłych walkach pewnik, że pielęgniarstwo domowe jest pracą bardzo mądrą i bardzo szeroką, że są potrzebne jak w innych działach wysokie kwalifikacje”. Hanna Chrzanowska opracowała podręcznik „Pielęgniarstwo w otwartej opiece zdrowotnej”. Działała w Polskim Towarzystwie Pielęgniarskim. W latach 1957–1958 została powołana na stanowisko Dyrektora Państwowej Szkoły Pielęgniarstwa Psychiatrycznego w Krakowie-Kobierzynie. Po nawiązaniu kontaktu z ks. Karolem Wojtyłą i proboszczem Parafii Mariackiej ks. Ferdynandem Machayem zaczęła organizować pielęgniarstwo parafialne (pokonując opór księży i niektórych przedstawicieli zgromadzeń zakonnych oraz władz państwowych). W prace zaangażowani byli studenci, siostry zakonne, klerycy, często sama przyuczała ich do nowych ról. Jej działania wspierał biskup, potem kardynał Karol Wojtyła. W 1960 roku w towarzystwie Hanny odwiedził 35 chorych przebywających w domach. Stało się to stałym programem jego wizytacji duszpasterskich. W 1964 roku Hanna zainicjowała spotkania rekolekcyjne dla chorych, które odbywały się w Trzebini. W rekolekcjach uczestniczyły osoby chore, niepełnosprawne, które przez wiele lat nie opuszczały domów.

***

Hanna Chrzanowska starała się zawsze o moralne i etyczne przygotowanie pielęgniarek do pracy z chorymi. Propagowała „Rachunek sumienia dla pielęgniarki”. Swą duchowość pogłębiała w opactwie tynieckim, uczestnicząc w codziennej mszy św. i czytając Pismo Święte.

Nigdy nie cieszyła się dobrym zdrowiem – w 1966 roku przeszła ciężką operację z powodu choroby nowotworowej. Zmarła 29 kwietnia 1973 roku. Uroczystości pogrzebowe odbyły się 2 maja 1973 roku, w pogrzebie uczestniczyła rodzina, współpracownicy i wielu chorych. Ceremonii przewodniczył ks. kardynał Karol Wojtyła. Hanna Chrzanowska, zwana przez swoich chorych „Cioteczką”, pochowana została w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Rakowickim. Pamięć o Hannie Chrzanowskiej jest wciąż żywa Wiele medycznych szkół pielęgniarskich nosiło jej imię.

Źródło: Magazyn Pielęgniarki i Położnej

Z okazji 3. rocznicy beatyfikacji Hanny Chrzanowskiej 27.04.2021 roku o godz. 18:00 w Katedrze św. Michała Anioła i św. Floriana Męczennika w Warszawie przy ul. Floriańskiej 3 odbędzie się Msza święta.

error

Podziel się informacją z znajomymi